TÜRKLERE KISMET OLAN ÖLÜMLER 2

Bu yazının ilk bölümüne başlarken ne demiştik? “Bu dünyada kimse kalıcı değil. Bir süre yaşadıktan sonra süngüyü düşürüp, tası tarağı toplayıp ve sancağı gönderden çekip bu dünyadan gideceğiz elbette. Bu dünyaya kazık kakmaya gelmedik. Bir aile büyüğümüz ‘Allah ölümünde hayırlısını versin’ derdi” demiştik. Ölümler bizim irademizin dışında bir olaydır. Ölüm meleğinin nerde, nasıl kapımızı çalacağı belli değildir. Önemli olan korkutmadan ve acı çektirmeden bizlere “terk-i diyar” eylememizi sağlamasıdır.

Bazı ölüm tiplerini okuyunca ölümün bile kültür düzeyimizle, kültüre bağlı yaşama biçimimizle ilgisi olduğunu göreceksiniz. Bunların neler olduğunu böyle ölenleri ve yakınlarını rencide etmemek için sıralamaya gerek yok! Şu mobese kameraları ile ölüm konusunda son derece kültürsüz olduğumuz ortaya çıkıyor zaten. Ölüm haberleri hoş bir konu değil. Sıkılırsanız okumayın. Okursanız ölümle gülünmez ama haberin şekli sizleri gülümsetebilir. Bu gün bir çoğunu daha önce çeşitli biçimlerde öğrendiğinizi zannettiğim bu haberlerden oluşturduğum yazı dizimizin 2. ve son bölümünü sunuyorum.

Artık nüfus sayımı eskisi gibi yapılmıyor. O yüzden nüfusumuzun sayıldığından haberimiz bile olmuyor. Zaman zaman nüfus sayımızdan söz edilirken verilen sayı ile hiç artmadığımızı sanıyorum. Oysa ne debdebeli nüfus sayışımız vardı eskiden. Beş yılda bir kerede olsa kapısı çalınıp varlığı hatırlanan çok insan bilirim. O memurlarda büyük bir ciddiyetle, büyük bir vekarla işlerini yaparlardı. O yıllardan bir haberde vereyim size. Gebze TEM Otoyolunda nüfus sayımı nedeniyle kendisinden başka kimsenin bulunmadığı yolda sayım görevlisi bariyerlere çarparak ölmüştü. Biz böyle bir milletiz işte.

Trafik kazalarımızda ayrı bir facia. Kaza sonrasında yaralıları kurtarmaya çalışmak başlı başına bir facia. Kurtarmayı bilmiyoruz, yardım yapmayı bilmiyoruz. Çok başı boş bir milletiz. Halktan vazgeçtim, işi bu olanlar bile bilmedikten sonra başka söze gerek kalmaz. Ambulansla gelip sedyeye aldıkları yaralıyı sedyeden düşürenler, ambulansın kapısını kapatmayı unutup sedyeyle birlikte yaralının araçtan fırlamasına sebep olanlar, yada kazadan yaralı olarak kurtarılıp, hastaneye kaldırılırken ambulansın kaza yapması sonucu gelen ölümleri yurdumuzun her yerinde çok duyduk.

Biz Adapazar’lılar ülke genelinde pek iyi anılmayız. Bir yazısında yazısında Sedat Balta üstadımızda gelişmiş şehirlerin dibinde olupta yeterince gelişemeyen şehrimizden söz ederken pekte haksız değildi. Çok boş, hayta boş vermiş bir insan yapımız var. İçki, kumar ve hovardalık bir çok insanımızın vazgeçilmez tutkusu. Adapazarı Hendek arasında TEM otoyolunda seyreden bir araçtaki Alkollü beş kişinin; süper fm’de çalmaya başlayan oynak bir şarkı sonrası aracı sağa çekmesi ve otoyolda göbek atmaya başlaması üzerine 5 kişiden 3’ünün ayrı ayrı araçların çarpması sonucu ölmesi dünyanın neresinde görülebilir? Bırakın dünyayı ülkemizin başka kentinde bile böyle bir olaya rastlanmaz herhalde.

Keyfimiz için neleri göze almayız ki? Dünyanın bir ucunda bile olsa keyfimiz için gereken neyse alır geliriz. Yaşamak tutku değildir bizim için, tutku keyifimizdir. Keyfimiz tam olsun gerisi hiç önemli değil. Ölümlü dünya nede olsa. Karabük Demir Çelik Fabrikalarında bir işçinin 600 tonluk pres makinesinin arasında emeklemek suretiyle 2450 santigratlık fırında sigarasını yakmaya çalısması bunun içindir işte.

Vazifelerimizi yapmayız ama Üzerimize vazife olmayanları yapmadan duramayız. Her konuda ahkâm kesmeye bayılmamız bunun göstergesidir bence. Kocaeli Dilovasi İskelesinde Denizcilik işletmesinde çalışan geminin 3. mühendisi kimseye haber vermeden buhar kazanına girmiş. Buhar kazanının kapağını açık gören işgüzarın biri kapağı kapatmış. Ardından gemi denize  açılmış.

Erkek bir milletiz vesselam. Her haltı yeriz ama konu erkeklik gururu oldu mu ona toz kondurmayız, konduramayız.Ya buna ne dersiniz? İstanbul, Ayazağa Sanayi Sitesinde bir marangozhanede çalışan işçiler iş çıkışı üzerlerindeki talaşları kompresör ile temizlemektedirler. Bu arada arkadaşına yardımcı olan isçi Ali, şaka olsun diye, Burhan’ın neticesine doğru hava tutar. Buna içerleyen Burhan, ‘Öyle şaka olmaz böyle olur’ diyerek hava tabancasını alır ve arkadaşı Ali’nin makatına sokar. Bağırsakları patlayan Ali hastane yolunda Hakkın rahmetine kavuşur.

Konya’nın Meram Mahallesinde olması mümkün olamayan bir olay olmuş, hayretten küçük dilimi yuttum. Aynı iş yerinde ayrı ayrı gece ve gündüz vardiyasında çalışan baba oğuldan biri motorsiklet ile işe giderken diğeri bir başka motorsikletle ile eve dönüyormuş. Yol  üzerindeki sert bir virajda karşılaşmışlar. Birbirlerine selam vermek isterken çarpışıp beraberce ölmüşler.

Bu haber İzmir Göztepe’demi yoksa İstanbul Göztepe’de mi olmuş bilmiyorum. Sonuçta bir Göztepe’de olmuş, önemli olan o. Şimdilerde Göztepe Parkı’nın olduğu yerde 1971 yılında Göztepe Lunaparkı varmış. Olay işte bu Lunaparkta olmuş. Parkın 2 kafadar gece bekçisi uçan sandelyeyi çalıştırıp bir güzel kurulmuşlar. Uçan sandalye yavaş yavaş hareket etmeye başlarken binmiş olmalılar. Hızlanınca durduran olmadığı için inememişler ve iki bekçide bütün gece kusarak hakkın rahmetine kavuşmuşlar.

Nerden kalmıştır bilmiyorum ama parmak çıtlatmak gibi kafasını sertçe sağa sola oynatarak boynunu çıtlatanlar var. Çok tehlikeli bir harekettir. Boyun damarlarının kopmasına yol açabilir. Bu hareketin sonunda en azından felç olma ihtimali vardır. Berberler müşterilerine bunu bir hizmet olarak sunar. Erzurum’da bir berber Traş ettiği müşterisinin rahatlatır diye  aniden sağa sola çevirdiği boynunu kırması nedeniyle o müşteri koltukta rahmetlik olmuştu.

  

BİTTİ

Yayın Tarihi: 08.05.2015

TÜRKLERE KISMET OLAN ÖLÜMLER 1

Bu dünyada kimse kalıcı değil. Bir süre yaşadıktan sonra süngüyü düşürüp, tası tarağı toplayıp ve sancağı gönderden çekip bu dünyadan gideceğiz elbette. Bu dünyaya kazık kakmaya gelmedik. Bir aile büyüğümüz “Allah ölümünde hayırlısını versin” derdi. O iki dünya savaşını da görmüş, çok ölüm, çok zulüm yaşamış ve çok zorluk çekmişti. Bütün göçmenler gibi..

Bir gün nasılsa öleceğiz diye ölümün kucağına atlamakta olmaz. O intihara girer ki, dinimiz çok zorda kalsak bile, hayattan vazgeçip kendimizi öldürmeyi yasaklamış ve en büyük günahlardan saymıştır. Gelgelelim bilebile veya bilmeyerek canından olanlar az değil. Her gün gazetelerde, televizyonlarda böyle haberlerle karşılaşıyoruz. Şu mobese kameraları ile ölüm konusunda da son derece kültürsüz olduğumuz ortaya çıkıyor. O kadar kaba, o kadar düşüncesiz sonumuzu hazırlıyoruz ki.. hiç şaşırmamak gerekirken bu haberleri duyduğumuz veya gördüğümüz zaman gene de şaşırıyoruz. Bu gün, bir çoğunu daha önce çeşitli biçimlerde öğrendiğinizi zannettiğim bu haberlerden, sadece biz Türklere kısmet olan ölüm haberlerini sunacağım. Ölüm haberleri hoş bir konu değil. Sıkılırsanız okumayın. Okursanız ölümle gülünmez ama haberin şekli sizleri gülümsetebilir.

İlk olay İstanbul Sultanbeyli’de yaşanmış. Ağzı açık bir vatandaşımızın ağzına sinek kaçmış. Oradan nasıl olduysa midesine inen sinekten çok korkan bu vatandaşımız, ağzına bolca sheltox sıkmış. Sonrasını tahmin edersiniz.

Gene İstanbul’dan bir haber. Bu defaki olay Molla Gürani Viyadüğünde olmuş. Bizde istihap haddi diye bir şey yoktur. Her şeyi kuralına göre değil gönlümüze göre yaptığımız için yurdumuzun her yerinde bu sebeple ne çok kazalar olur. Bir vatandaşımız otomobiline 11 kişi bindirerek direksiyon hakimiyetini kaybedince o viyadükten uçmuş. Sonucu merak ediyor musunuz? Hepsi ölmüş tabii. Başka ne olabilirdi ki?

Düğünlerimizde bir alemdir. Sevincin ölçüsü kaçar bazen. Her sevincimizde birkaç mermi yakmasak olmaz. Bu yüzden maçlarda düğünlerde az insan vurulmamıştır. Ya bir balkona doluşmaya ne dersiniz? Alın size bir istihap haddi daha. Sadece ordamı, tabiî ki hayır. Asansörlerde de istihap haddi aşılır. Bu yüzden bir felaket olmasa bile en azından asansörler bozulup çalışmaz. Olan yaşlılara ve engellilere olur tabii. Gel de anlat.  Neyse.. Konumuza dönelim. Gene İstanbul Dudullu’nun bir köyünde bir nişan töreninde balkona 50 kişi çıkınca balkon çökmüş, sonuçta toplu ölüm olayıyla karşılaşılmış.

Mantar yemeğini ve kızartmasını çok severim. Annem mantar kültürüne sahip değildir. Fakat bildiği bir şey var kültür mantarı alır. O korunmamızı sağlıyor. Ben çocukluğumdan beri duymaktan bıktım (ki bu belki Türklerin mantarı keşfinden beri oluyordur), millet zehirlenmekten bıkmadı. Datça’dan gelen bir habere göre bir aile ,ormanda zehirli mantarları ailece yiyerek, “anaa ne guzel!” deyip akşama evde ölü bulunmuşlar.

Bodrum’un Yalıkavak Köyündeki bir vatandaşımız yatağındaki tahtakurusu veya başka bir çok haşaratı öldürmek için yatağı ilaçladıktan biraz sonra uykuya dalarak vefat etmiş.

Alın size fıkra gibi bir haber. Okuduğunuzda inanmayacaksınız, ne yazık ki bu haberde gerçek. Rize’nin Ardeşen Kasabasının Tunca Köyü’nde Elektrik direğine yaslanıp ayakkabısına kaçan taşı ayağını silkeleyerek çıkarmaya çalışan kişi, elektrik çarptığını sanan yardımsever bir komşusu tarafından kafasına kürek, kalas vb. vurularak ölmüş.

Hava güzel, kuşlar cıvıldıyor, içinizden şarkı söylemek gelir. Çocuk değilsinizki yolda şarkı söyleyesiniz. Eh! der ve bir ıslık tutturursunuz. Böyle mutlu mutlu yürürken bulaşık suyu yada, evin hanımının temizlediği camın kirli suyu camdan aşağı atılır ve siz baştan aşağı bir güzel duş almış olurdunuz eskiden. Gerçi şimdide böyle yapanlar var. Şimdi daha beterleri oluyor. Gene İstanbul Dudullu’da yolda mutlu mutlu yürüyen bir vatandaşımızın kafasına balkon düşmüş.

Paraya ihtiyacınız var. Hep vardır ya.. aslında kimin yok ki? Belki de emeklisiniz ve maaş zamanı geldi. Bankamatikten para çekmeyi de biliyorsunuz. Modern zamanların gözü çıksın. Ne kolaylık. Beklemek yok. Gece gündüz fark etmez. Ziraat Bankası, Bozcaada Şubesinden  Para çekmek amacıyla giren bir vatandaşımız bankamatik gişesinde elektrik çarpması sonucu öleceğini hiç tahmin eder miydi. Etmemiş ve ne yazık ki ölmüş.

İddiaya tutuşanlar ve bunu meslek edinenler vardır. Ben iddiayı seven bol tikli bir kişiyle tanışmıştım. Hatta iddialaşmak bile onun tiki olmuştu. Bir özelliği daha vardı; siz ne yaparsanız o da onu yapıyordu. Buz yalayın buzu, tuz yalayın tuzu yalardı. Hatta işi o abartır, durması için siz yalvarırdınız. İşte böyle bir karateci İstanbul Esenler’de arkadaşlarıyla iddiaya tutuşup kafasıyla mermer bloğu kırmaya kalkışmış. Ünlü karateci kafasını kırarak beyin travması sonucu ölmüştü biliyor musunuz?

 DEVAM EDECEK

Yayın Tarihi: 06.05.2015

HAYATLA HAYAL ARASINDA “T” VE “L FARKI VARDIR

Doğumdan ölüme kadar geçen ve çeşitli süreçler içeren toplam zamana hayat diyoruz. Türkçemizde bir diğer adıda ömürdür. Hayat yaşanan süreçlerde var olma hali. İnsanoğlunun  bu süreci bir çok canlıya göre hayli uzun sayılabilirken, başka bir çok canlıya görede oldukça kısa olduğu söylenebilir. Evrenin varlığıyla kıyaslanırsa tek tek bireyin hayat süresinin adı geçmez bile. Canlılar içinde bunu bilen sadece insanoğludur. Hem hayat süresini uzatmak, hem hayatın ulaşılabilir güzelliğini arttırmak bu yüzden tek çabasıdır. Bugün 50 senesine öncesine göre hem süre, hem kalite yönünden hayatı geliştirici oldukça mesafe alınmıştır.

Gıda üretimindeki çeşitlilik ve miktar artışı ile, sağlık konusunda atılan dev adımların etkisi reddedilemez. Üstüne devletlerin sosyal politikalarını da eklemek gerek.

Öyle yada böyle bir hayat var elimizde. Buna hangi yönden kimin katkısı olduğu, gelişimine hangi olayların yol açtığı konusu sosyal bilimcilerle tarihçileri ilgilendirir. Bizim yapacağımız, yaşadığımız süreçlerde hayatı nasıl algıladığımızdır?

Hayat deyipte geçmeyin. Kelimenin içerdiği anlamlar bile onun büyüklüğünü göstermeye yeter.

1. anlamı: Yaşam, dirim.
2. anlamı: Başlarken dediğimiz gibi, “Doğumdan ölüme kadar geçen süre, ömür.” 

3. anlamı: Hayat biçimi, içinde yaşanılan şartların bütünü, yaşantı 

4. anlamı: Meslek ve durum 

5. anlamı: Geçim şartlarının bütünü 

6. anlamı: Canlılığı gösteren hareket, kaynaşma 

7. anlamı: Yazgı, kader 

8. anlamı: Canlı varlık; yaşamayı sağlayan şartların bütünü 

9. anlamı: Bir kimsenin tarihî biyografisi, hayat öyküsü, hayat hikâyesi

Bütün bunlar ayrı ayrı anlamlar taşısa da, düğüm noktası herkesi içine almasıdır. Bu 9 maddenin 9 tanesine sahip olmayan yoktur. Nasıl olsun ki?

Herkes bir takım süreçlerden geçerken bedensel varlığıyla (yer yüzü bir boşlukta gezdiğine ve o boşluğa uzay dediğimize göre) uzayda yer kapladığından dolayı

* Kelimenin 1. anlamındaki gibi diri olarak hayatın içindedir.

* Kelimenin 2. anlamında belirtildiği gibi “Doğduğu andan itibaren başlayan bu süreç ölümüyle son bulacaktır (Ölüm sonrası hayat bu yazının konusu değildir. Onun için sınırlı süreçlerden söz ediyoruz.).

* Kelimenin 3. anlamına göre herkes hayatın bir biçimiyle karşı karşıyadır. O biçimi veren bulunduğu sosyal çevredir. Köyde yada kentte olmak, gece hayatına tutkun olmak gibi..

* Kelimenin 4. anlamı günlük ihtiyaçları kazanmak için edinilen bir mesleğin kendine özgü bir hayat biçimini anlatıyor. Belki nüfusun tamamı değil ama çok büyük kısmı hayatın bu biçimiyle iç içedir.   

* Kelimenin 5. anlamındaki seçilen meslekle, yapılan işle geçinebilme veya geçinememeye bağlı olarak gelişen hayat biçiminden etkilenilmediğini düşünebilir misiniz? Ortaya çıkan toplumsal çelişkiler ve kavgalar tamamen buna bağlıdır.

* Kelimenin 6. anlamının verdiği mesaj, varlığın sürdürülebilmesi, sürdürülürken ortaya çıkan ışık ve enerjidir. Öyle yerler vardır ki toplumsal coşkuyu duyarsınız, öyle yerler vardır ki, sessiz ve sakindir.

* Kelimenin 7. anlamı yazgı dediğimiz kaderi anlatır. Örnek verecek olursak hayat kimilerini kavuşturmaz. Kimilerine istediği şeyleri verir. Kimileri çok şanslı olabilir. Bunlardan biriyle olsun kaderini yaşamayan yoktur.

* Kelimenin 8. anlamı canlı varlık olduğunu belirten yaşamayı sağlayan şartların (oksijen, su, toprak v.s) hepsini anlatır.

Ve “hayat” kelimesinin son anlamına geldik.

 * Kelimenin 9. anlamı bitmiş bir hayatın hikâyesidir ki, bu ömrü tamamlanmış herkesin bir hikâyesinin olduğunu gösterir.

Yukarıda dediğim gibi değişik dokuz anlamıyla bu dokuz maddeye herkes sahiptir. Hayatı güzelleştiren ve onu çekici kılan bu maddelerin herkese farklı miktarda ve farklı düzeyde gelmesidir.

Hayatla yan yana, yada hayatla iç içe  giden bütün bunlardan üreyen  bazen geçmişe götüren bazen da geleceği kurgulayan hayaldir. Zihinde tasarlanır, canlandırılır ve gerçekleşmesi özlenir. Yerine göre düş, kimi zaman imge, bazanda hülya adlarıyla dilimizde yer bulan hayal içte çiçekler açan umutla kardeştir.

Kimin geçmişe ait bir hayali gözlerinde canlanmaz ki? Kim geçmişin hayaliyle derinden bir ah etmez? Kim gelecekte olmasını istediği şeyleri tasarlamaz ve bunu gözlerinde canlandırmaz? Gözlerde canlanan hayalin gerçekleşmesini herkes umar, yani umut eder. Hayalin umutla birleştiği yerde hayatın tadı katmerlenir.

Fakaat!...  

“Hayat”la “hayal” arasında iki harflik fark vardır “T” ve “L”. Yani TL. Bu ikisi size ne anlatıyor?

Yayın Tarihi: 04.05.2015 

ŞAİRLERİN ŞİİRLERİYLE SÖYLEDİĞİ

Merhaba sevgili okurlar. Gene bir Pazar günü ve gene sevgilerimle bu köşeden, çok güzel şiirleri olan bir güzel şairimizle yüreğinize sesleneceğim. Şairimiz Murathan Mungan. 21 Nisan 1955 tarihinde İstanbul’da doğdu. Ortaöğrenimini Mardin’de yaptıktan sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü’nü bitirdi. Devlet Tiyatrolarında ve Şehir Tiyatrosu’nda dramaturg olarak çalıştı. Çeşitli dergi ve gazetelerde şiirleri, hikâyeleri ve tiyatro üzerine yazıları yayınlandı. İstanbul’da yaşıyor. Oyunları, hikâyeleri ve şiirlerini yazmayı sürdürüyor. 

...

ALACANIM

ah, nerde benim altından avaze sesim!
yankısı bir duvara gömülmüş testide kaldı
avaze sesim!

şimdi başkalarının kalplerinde yankılanan
bir zamanlar içinden geçtiğim aşklardı
feryattan kimseler ölmez, denirken
duvarlardan geçtim
artık kimseyi sevemez aşktan ölmüş yürek, derlerdi
şimdi kulağını dayadığın duvarda inleyen testi
bir zamanlar feryatlarda unuttuğum avaze sesim!

alacânım,
mil yeşili gözlerin
dindirdi gözlerimi
kaç körü birden öldürdün bende
mahsur kaldım, eksik oldum, kapına düştüm
ben yandıkça
ezber ettin ayazın demirini
alacânım,
indi mi göğsüne heves?
hangi duvarın halısında
gördün, bildin, vurdun beni
kaç ormandan geçti
içinde kaybolduğumuz o büyük takip
içimizde bunca gurbet dururken
yol ettik uzaktaki sılayı
şimdi burdayız
kanlar içinde
alacânım
indi mi göğsüne heves?

etimdeki eksik yangın, sindi yüreğim
seyreldi tenim sahtiyan tarih
mahsur kaldım, meçhul oldum, şehit düştüm,
alacânım,
indi mi göğsüne heves?

alacânım,
rahat et ben gölgene ilişeyim
her belanı ben göreyim
yüreğimi ihbar et,
bana bir uçurum ver, gideyim
alacânım,
indi mi göğsüne heves?
biliyorsun adımın kıblesini
bir meşhur hâfızla, meşhur bir şehvet
alacânım,
şuramda sinsi bir sızı
gel öldüğümü farz et
senden gelen her habere
canımdan uçurduğum şahin
pençesinde kaldı bileğim, yazım, harflerim
bir yanım onla uçtu, sende kaldı, ben bittim
alacânım,
indi mi göğsüne heves?

alacânım,
yakılmış bir köyün adıydı adın
görmedi kimse
içinde ben de yandım
o gün bugün kalbimin doğusunda tüten duman
nerede olursan ol göğündeyim kanlı tarih her zaman
Mardin’im, Midyat’ım
ah benim altından avaze sesim
kardeşlerimdi ölen de, öldüren de
aranızdaki duvarda
gömülü kaldım

etimden uçurduğum uçurum
meşhurdum, meçhuldüm, mahsurdum
bir hâfızken eskiden
mecnun kaldım şimdi
aşktan, senden, kendimden
n’olur sevmeden öldürme beni
alacânım,
söyle, indi mi göğsüne heves?

MURATHAN MUNGAN

***

ANAKİN

kimse öç alamaz benim masumiyetimden
dizelerdeki zehirle
kaç hafıza gezer
dilimin altında bilinen yılan
dağları iğne deliğinden geçirir
kimsenin zamanına uğramadan

tenha kin uzak gölge hileli
köklerde demlenen
içimizde dinmeyen kuytu mevsim
vaktini bekleyen düğümlü sarmaşıklar gibi
kalbim öldürür herkesi

ah kimseden sorulmaz ki
hiçbir şey yapmamanın zehri

gövdeye indirilmiş sözlük
kullanırken azalan
vahşiliğin likit beklentisi
içimizde çakallanan şimdi,
burada ve hiçbir zaman

taze hikâyelerle yamanır yaralı bellek
tuzak yeni tehlikelerle gövdelenir
hiç kullanılmadıkları boşluklarda
sanrısını tetikleyen kelimeler
tanıdık bir yabancılık kazanır
başkalarına anlatıldıkça
çınlayan eşyanın
teslim aldığı
hayatların bilgisi
sızamaz esrarımıza
her iklim kendi mutlağını ararken
kilitli hayallerin yer değiştirdiği aynalardan
aynalara yepyeni bir boşluk kalır

damarlarımda sahipsiz akan
kuraklık
gürültüsü vahşi kan
çöl kanunları geçiyor
göçümün unutulmuş ormanlarından
kin bekliyor kınında
borçlandığı zamanları
geri göndermek için
kullandığı günahlara
yemin ve rehin
ne kadar ikizse kalbimize
ölüm aşkta seğirir
kimseye aldırmadan
geçen mevsimler gibi
biz kendimizi tanıdık sanırken
yıllar bizi kendiyle değiştirir

ancak şiirle söyleyebiliriz:
kendimize bunca yabancılık
bizi tanıdık kılan

kırmızı netice, kızıl kin
kandan alınmış rengin verimi
ömrün birçok çaprazı gibi
uzaklık kazanır görüldükçe
aşkla öldürür, ölümle aşık eder
ruhun duvarlarına köpürmüş
kara is karanlık iklim uçsuz gerçeklik
kendini yaşar sahibinin görünmezinde
ne kadar yolculuk etsende dibe
içinden çıkamadığın
içindeki ölü çocuk
her şey ne çok belli derken
ne çok belirsizlik
anaya babaya yar a aşk kadar derin
aşk kadar büyük kin
yıllara eşlik eden sinsi nabız
saydam zırhlarla korunmuş büyük şemsiyesi gündeliğin
balık gözlerinin bile göremediği derinliklerde
bizden sonrakilere devrettiğimiz
bize teğet kuşanmış gizlerin
bazen yanılıp aşk deriz buna
zaten yanılmadan diyemediği hiç kimsenin
dipte derin damar
aşk, en köklü kin
ana baba yar
bir gün hepsi kaybolur
birbirinin yarasının içinde

derin, çok derin

toprağın bilinen sırlarıyla
kendimden yapılmış mezarımı örter gibi
bağışlıyorum suçlarımı bilmediğim bir karanlığa
ne kadar ödeşsen de ömrün yetmez
bizi biz yapan içimizin saklı sularında
bizden habersiz yaşayanlara

aştım sandığın bir eşiğin ayakları altında
bir gün bir damar uğultusu vurur dünyaya
ölerek bile kaçamazsın aramızdan
ehlileştirilmiş tekrarlarla yaşanan sayıklama
yeniden döneceksin buraya
imkânsızdır aşk insan imkânsızlaştıkça
dünya başka bir yer olana kadar: anakin

MURATHAN MUNGAN

***

AŞK YENİDEN

Aşk yeniden
Akdenizin tuzu gibi
Aşk yeniden
Rüzgârlı bir akşam vakti
Aşk yeniden
Karanlıkta bir gül açarken

Aşk yeniden
Ürperen sahiller gibi
Aşk yeniden
Kumsalların deliliği
Aşk yeniden
Bir masal gibi gülümserken

Gözlerim doluyor
Aşkımın şiddetinden
Ağlamak istiyorum
Yıldızlar tutuşurken
Gecelerin şehvetinden
Kendimden taşıyorum

Aşk yeniden
Bitti artık bu son derken
Aşk yeniden
Aynı sularda yüzerken
Aşk yeniden
Rüya gibi bir yaz geçerken

Aşk yeniden
Unutulmuş yemin gibi
Aşk yeniden
Hem tanıdık, hem yepyeni
Aşk yeniden
Kendini yarattı kendinden

MURATHAN MUNGAN

(Bu şiiri bir yerden tanıyor musunuz? Yanılmadınız sevgili okurlar; bu şiir “Yeni Türkü”nün aynı isimli şarkısının şarkı sözüdür.)

***

AVARA

anımsıyor musun?
bir çetemiz vardı: Vahşi Siyah Atlar
ısmarlama serserilikler yaşardık
kimseden bir şey demeden kaçıp gitmeler gibi
sokaklarda sabahlamak, parklarda yatmak
yabancıları mahalleye sokmamak gibi
Ve bir gün gideceğimiz bir Amerika vardı
herkesin bir Amerika'sı vardı o zamanlar
herkes gece istasyonlarında
kendi Amerika'sını aradı

kısık ışıklı arkadaş odaları
plağın bir yüzünü kaplayan uzun parçalar eşliğinde
kendi rüyalarımıza dalar, dağılırdık
okyanuslar, gemi yolculukları, kanayan ıslıklar
ve dünyanın bütün limanları
önümüzdeki sessizce uzardı

BİTERDİ PLAK, DİSK BOŞA DÖNERDİ.
DÜŞLERİMİZ ÇARPIP GERİ DÖNEN SULARDI ŞİMDİ
BÖYLE ZAMANLARDA İLK SÖZÜ SÖYLEMEKTEN
KAÇINIRDI HERKES
SONRA BİR USULCA KALKAR, HERKESE ÇAY KOYARDI
ANIMSIYOR MUSUN?

vahşi siyah atlardık
kentin ışıklı çöllerinde kendi izini arayan
deri ceketlerimize sığdıramadığımız düşlerimiz kadar
asık ve düşmandık
dünya acıtırdı bizi. her şey kanatır, her şey yaralardı
sevişmek çekip çıkarmazdı bizi derinliğimizden
öfkemizi dindirmezdi hiçbir şey
geceleri uyuyamayan çocuklardık,
otobüs garlarında uzun maceralara umar
apansız yolculuklara çıkardık

uykulu kentlere girerdik gece yarıları
ıssız ağaçlar olurdu yol kenarlarında
gökyüzünde parlak yıldızlar, her yere aynı uzaklıkta
sarhoş bindiğimiz otobüsün penceresinden
sanki bambaşka bir dünyaya bakardık
sonra saklayarak yüzümüzü birbirimizden
yumruklarımızı sıkar sessizce ağlardık
ışığı açık kalmış pencerelere, kepenği örtülü dükkanlara,
yaz bahçelerinden taşan çiçeklere,
adını bile bilmediğimiz bu kente
neye olduğunu bile bilmediğimiz bir hasretle
uzun uzun bakardık
anımsıyor musun?

ahh o gece yolculukları
bir başka kentte, bir başka insan olmanın umutları
kaç yol arkadaşı kaldı şimdi geriye
gençliğin ilk acılarını birlikte keşfettiğimiz
kaç yol arkadaşı?
sürüyerek götürdüğümüz dargın beraberlikleri saymazsak
ne kalıyor elimizde?
ölenler,
terk edenler,
bir de telefonları, adresleri, kendileri değişenler

vahşi, siyah atlardık; yılkıya bırakıldık
içimizden kimse gidemedi Amerika'ya
kendi Amerika'sı da olmadı hiçbirimizin
yağmur aldı
rüzgar aldı
zaman aldı
o vahşi siyah atları
herşey o eski rüya da kaldı

çarpıp geri dönen düşlerimizin üstünde
çürümüş cesetleri yüzüyor şimdi vahşi siyah atların
öldükleri sahilleri kendileri de bilmiyorlar
peki sen anımsıyor musun?

MURATHAN MUNGAN

***

Bu haftalıkta bu kadar sevgili okurlar. Haftaya Murathan Mungan’la kaldığımız yerden karşınızda olacağım. Hepinize iyi pazarlar.

Yayın Tarihi: 03.05.2015

MUTLULUĞUN RESMİNİ YÜZÜMÜZE ÇİZERDİK 2

Bu gün alışveriş merkezlerinin restoranlarında, bir gürültü ve havasızlık restoranlarında hamburger keyfine zırlayan çocuklar ve gençler için demode bir insanım.

Dışarıda kar...
İçeride yetinme duygusu...
İçeride huzur vardı eskiden.
Televizyonu ilk kez delikanlılık çağımızda gördük. Hafta sonları gazete alırdı babamız. O gün bizim için bayram gibiydi. Gazetelerin bol yapraklı eklerinde ne çok şey bulurduk. Oradan resimler keser, duvar aralarında arşivlerdim. Her evde ve her zaman gazete olmazdı. Cahilliğimizi çok sever, her olayı duymadığımız için bugünkü gibi keyfimiz hiç bozulmazdı!
Portakal kabuklarını babamız sobanın üzerine dizer, odanın içi ferah bir kokuyla dolardı.
Kestane her köşe başında gidene gelene mutlaka çelme çakar, almayana darılırdı. Oysa kestaneci evlerde kestanenin közlendiğini, bir gecenin akılları uçuran mutluluğu olduğunu bilirdi.

Sonra muhakkak masallar, hikâyeler.. sohbetlerde büyüklerin anlattığı hatıralar.
Şimdinin aileleri dağıtan yıkan ve herkesi ruh hastası yapan, sözüm ona özgürlükçü, gerçekte öykünmeci (taklitçi) senarist ve yönetmenlerin  dizi ve filmlerinin yaptığı yıkımlar yerine, dilin güzel kullanılmasını sağlayan ve hayali kışkırtan masal ve sohbet dünyası...
bildiğimiz tatlarla birlikte, bize has kokularıda kaybettik. O güzelim kokulara hasret kalacağımızı söyleselerdi inanır mıydınız?
Ekmeklerimizi poşetli eller değil, çıplak eller yapar pişirirdi. Şimdi el değmiyor ama daha çok katkı maddesiyle daha sağlıksız. Gene lezzetli ve mis gibi kokuyor gene ama fabrikasyon imalat insan sıcaklığını bitirdi.
Eskiden çayın da kokusu vardı, domatesin de.
Küçücük  bir bakkal dükkânı koca bir mahalleye yeterdi. Sadece bakkal değildi onlar, sırdaştılar, borç para alınan bir dost, ay başına kadar bizi idare eden bir akraba, her yardımımıza koşan bir vekilharç..
Dışarıda kar...
İçeride huzur vardı eskiden...
Her şeye zam gelir kuşkusu, doğal gazın kesilme korkusu, yolda kalma telaşı, rejim tehlikesi...
Kimin umurunda... Cahilliğimizle mutluyduk. Bizi öyle kolay kolay kimse yıkamazdı. Biz mutluyduk.

Ve mutluluğun resmini çiziyorduk. Ne duvarlara, nede tuvallere. Yüzümüze kocaman çiziyorduk, yüzümüze..

Yazımızı Abidin’in Nazım’a yazdığı cevap şiiriyle bitirelim

...

MUTLULUĞUN RESMİ

Kokusu buram buram tüten
Limanda simit satan çocuklar
Martıların telaşı bambaşka
işçiler gözler yolunu.
inebilseydin o vapurdan
Ayağında Varnanın tozu
Yüreğinde ince bir sızı.
Mavi gözlerinde yanıp tutuşan
hasretle kucaklayabilseydim
seninle, bir daha.
Davullar çalsa, zurnalar söyleseydi
Bağrımıza bassaydık seni Nazım,
Yapardım mutluluğun resmini
Başında delikanlı şapkan,
kolların sıvalı, kavgaya hazır
Bahriyeli adımlarla düşüp yola
Gidebilseydik Meserret Kahvesine,
ilk karşılaştığımız yere
Ve bir acı kahvemi içseydin.
Anlatsaydık
o günlerden, geçmişten, gelecekten,
Ne günler biterdi,
Ne geceler...
Dinerdi tüm acılar seninle
Bir düş olurdu ayrılığımız,
anılarda kalan.
Ve dolaşsaydık Türkiyeyi
bir baştan bir başa.
Yattığımız yerler müze olmuş,
Sürgün şehirler cennet.

işte o zaman Nazım,
Yapardım mutluluğun resmini
Buna da ne tual yeterdi;
ne boya...
...

Abidin Dino

BİTTİ

Yayın Tarihi: 01.05.2015

MUTLULUĞUN RESMİNİ YÜZÜMÜZE ÇİZERDİK 1

Biri renk ve biçimlerin, diğeri sözcüklerin efendisi iki usta sanatçımızı bilirsiniz; “Mutluluğun resmi” adlı şiiri yazan sözcüklerin efendisi Nazım Hikmettir, şiirde kendisine seslenilende renk ve biçim ustası Abidin Dino’dur. Şiir şöyle..

Sen, mutluluğun resmini yapabilir misin abidin?
İşin kolayına kaçmadan ama
Gül yanaklı bebesini emziren
Melek yüzlü anneciğin resmini değil
Ne
Mavi yosunlu akvaryumda yüzen kırmızı balığın
Ne de
Al çeperli elmanın

1961 yaz ortasındaki Küba’nın resmini yapabilir misin?

Çok şükür, çok şükür
Bugünleri de gördüm
Ölsem gam yemem gayrinin
Resmini yapabilir misin üstad? 

Şiir bir ideolojinin zaferinde duyulan mutluluğu anlatır. Fakat burada bugün için önemli olan ideolojinin kendisinden çok mutluluk kavramının anlatıldığı derinleşmedir. Derinleşme ile erinç at başı gider ve gelen mutluluk yüzün aydınlanmasını sağlar. Bizim yüzümüz daha çok hatıraların sokaklarında dolaşırken mutlu köşe başlarında biraz daha fazla durduğumuzda aydınlanır. O köşe başlarında hayatımızın küçük büyük durakları vardır. Kimine geçerken şöyle bir uğramışız, kiminde hayatımızın kararlarını almışızdır. Kiminde nefes almaya fırsatımız olmamış, kimini de artık demir attığımız liman olduğunu sanmışızdır. Oysa asıl durak son duraktır ve orda hayattan inilir. Son durağın hangisi olduğunu bilmediğimiz için hep kalkacakmış gibi otururuz gittiğimiz her yerde.

Kimin çocukluğunun altın ışıkları gözlerini kör etmez ki. Hele hatıralarda.. Eskiler boşuna dememiş, “geçmiş zaman olur ki, hayali cihan değer” diye.. işte benim geçmişten aklıma gelen cihan değerinde hayallerim, hatıralarım.

Dışarıda kar... karlar o zaman sobadan dökülen kül gibi durmazdı kiremitlerde. Küçük gölcükler bile donar, gül ağaçları, kardan adam olurlardı. Bütün bacalarda meşe odunlarından sıcak, davetkâr, ince bir duman.. yolda kalanların içini ısıtır, yaşam belirtisi olarak umutlarını yeşertirdi.
Önce pırpır sobalarımız vardı. Daha sonra kuzineler.. kuzineler öyle içten öyle sevgiyle yanardı ki... Rahmetli babamız kekik kokulu ovalarda otlamış koyunların mis gibi etlerini getirir, annemizde kuzinenin odun ateşinde korların içine küçük demir maşa üstünde bu etleri koyar, okuldan gelen kardeşlerime ve bana küçük bir mangal ziyafeti çekerdi.
Sabah kahvaltılarında maşanın üzerine ekmek dilimleri sıralanırdı kuzinenin üstünde.
Aydınlık bir kış sabahı bembeyaz gelinlik giymiş gibi her yer, gökler daha mavi ve kızarmış ekmek kokusu açlığımızı azdırırdı.

Sucuk lükstü. Yumurta lezzetli. Francala ve normal ekmekler bugünkü ekmeklerden daha çok ekmekti. Bilir misiniz, yoksul evlerde francala ekmek normal ekmeğe katık-yemek- yapılırdı.
Her evde bir kümes, her kümeste birkaç tavuk, birkaç ördek ve mutlaka her gün taze yumurta yumurtlardı bu ördekler, tavuklar. Bir kez olsun kümesten yumurta almamış kimse yoktu.
Bir kez olsun o kızarmış ekmeğin kokusunu duymamış kimse de..
Her evde elektrik yoktu gaz lambası aydınlatırdı odalarımızı. İkinci bir lambası olmayan tuvalete giderken lambayı da götürür, odadakiler bir süre karanlıkta kalırdı.

Yazları açık hava sinemasına gidilirdi. Pazara faytonla gidenler, bir yerden faytonla gelenler dikkat çekerdi. Zenginlik alameti sayılırdı böyle şeyler. Yoğurt, macunlu şeker, dondurma satıcıları sokaklardan geçerdi. Hele bir dondurmacı Saffet ağabeyimiz vardı, iki sokak öteden sesini duyar, kapımızın önünden geçmesini beklerdik. Kendisi yapardı, mis gibi saf süt kokulu sakız dondurmaları. 2005-2006 yılına kadar bizlere çocukluk tatlarını tattırdı Allah rahmet etsin.

Sinemada hangi film oynayacaksa küçük külüstür kırık dökük arabayla  sokak sokak gezer anons ederlerdi. Kardeşimin naylon ayakkabısının ki kayluka derdik ona, arkası yırtılırdı. Arkadaşlarla koşarken, saklambaç oynarken hep ayağından çıkardı. Onlara yetişemiyor diye hep üzülürdü. Annemde bir önceki eski naylon ayakkabılardan bir parça keser maşayı da ocakta kıpkırmızı olana kadar tutar sonrada yamalık yapardı. Kardeşim ayağına giyince pek mutlu oluyordu. Yeni ayakkabıdan farkı kalmazdı. Bayramlıklarımızı terziye diktirirdik. Bir bayram terzim üç kere pantolon dikmiş üstüme uygun kullanışlı bir pantolon yapamamış, kumaşları ziyan etmişti. Bayram sonrası başka bir kumaşla tam bana uyan bir pantolon dikmeyi başarmıştı. O pantolon uzun yıllar yeni dikilecek pantolonlarımın kalıbı olmuştu.  

Kumaşlardan kalan parçalar asla atılmaz sonraki günlerde elbisede yırtılırsa  o parçayla yama yapılırdı. Çoraplarımızın parmak uçları topukları çabuk eskirdi annemiz hemen yamardı. Ama biz şimdiki çocuklardan daha çok şanslıydık. Çocukluğumuzu yaşadık. Yokluk içinde mutluluk vardı. Şimdi varlık içindeler her şeye sahipler ama hiç mutlu değiller.

DEVAM EDECEK

Yayın Tarihi: 29.04.2015

ŞU SOSYAL PAYLAŞIM SİTELERİ 4

Bu yazı dizisine başlarken ne demiştik?

“Şu sosyal paylaşım siteleri... bütün dünyada en çok bilinen iki site: facebook, twitter! Her gün facebook yada twitter’de milyonlarca insan birbiriyle sınırsız ve sansürsüz bir şeyler paylaşıyorlar. Yazılı ve görsel basının tek taraflı iletişim aracı olmaları nedeniyle (birde buna hükümet yanlılığı gibi bir icraatı kutsama, hataları görmeme ve göstermeme üstüne kurulu bir basın yayın anlayışını da ekleyin) yerini bu tip sitelere terk etmeye başladığı, bu sitelerin etkisinin tartışılmaz olduğu görülüyor.”

Kitle kendi gazetesini, kendi radyosunu, kendi televizyonunu yapıyor. Artık siyasetçilerin toplumu afyonlama dönemi bitiyor. Bundan sonra temsili demokrasi yerine katılımcı (düş değil gerçektir bu) demokrasi geçerli olacaktır. Katılımcı demokrasinin araçları kullanılmakta zaten. İş idarecilerin terbiye edilmesine kaldı. Birçok olmazların olduğunu gördüğümüz gibi

bunun da olduğunu hep beraber göreceğiz. Çünkü idareciler seçimle de gelmiş olsalar bir ücret aldıkları için efendi değil hizmetçidirler. Efendi olan millettir.

Gündemde ne varsa sosyal paylaşım sitelerinde de o var diyordum ya, ona örnekler vermeye kalksam bitiremem. Bedelli askerlik, vicdani ret. Papanın ziyareti, sonra papanın ermeni soykırımını kabulü, seçim propagandaları ve her konuda tartışan tartışana.. kimi köşe yazarlarından yararlanmış, kimi kendi bir şeyler karalamış. İsimlerini vermeden o yazılardan alıntılar yapacağım.

İlki bedelli askerlik konulu.

“Memleketin fakir fukara çocukları Türkiye’nin dört bir yanında askerlik yapacak, kelle koltukta Güneydoğu dağlarında nöbet tutacak, mutfakta patates soyacak, paralı kesimin zengin bebeleri ise parayı bastırıp askerlikten yırtacak.
Aman yanlış anlaşılmasın, askerlik yapmasına yapacak da 28 gün ense yapacak!
Utanmazlığın, Türk milleti ile alay etmenin bundan daha büyük bir örneği olamaz.
Fakir fukara Mehmetçiğin talim meydanlarında anası ağlarken, bu beyzadeler yine paranın gücünü konuşturup kaytaracak.

Hükümet; Tarifeyi 10 bin eurodan açarsak şu kadar kazanırız, 20 bin euro olursa şu kadar!..Yaş limitini indirip bedelli kapsamını genişletirsek, gelirimiz şu kadar artar hasabını yapadursun bedelli yasası çıkınca, medyada ilanlar fışkıracak ve rezalet daha da artacak:
“..lkbank’tan uygun koşullarda bedelli kredisi. ...aat’tan on taksitte bedelli parası... Koş vatandaş koş... Her keseye uygun bedelli olanakları... ...ıfbank, bedelli paranızı peşin ödüyor, 20 taksitte yüzde 1 faizle geri alıyor... 36 ay süreli bedelli kredisi... Kurasız çekilişsiz her aileye bir bedelli!..”
Bu reklamları geçmişte gördük.

***

Bedelliye çok kısa sürelide olsa bir ara ‘vicdani ret’ konusu da eklendi. O sıralarda twitter’den  şöyle bir  not aldım.

Normal asker: Mehmetçik

Kısa dönem  : Mehmet

Bedelli asker.: Mehmet bey

Vicdani retçi.: Mehmet Canıtatlı 

***

Facebook’tan bu konuya ilişkin gelende şuydu:

“Hepsi bir yana arada vicdani ret tasarısıda tartışıldı. Neydi vicdani ret? ‘Ben askerlik yapmam, benim ilkelerim buna izin vermez’ diyen herkes askerlikten yırtacak. Ya ne yapacak? Bir kamu kuruluşunda askerlik süresi kadar çalışacak!
Sen bu uyanık vicdani retçileri nerede çalıştıracaksın? İstanbul, Ankara, Antalya…Turistik yöreler…Onların doğum yeri olan il ve ilçeler…
Oh ne güzel memleket!
Sen hükümet olarak şimdiden açıkla bakalım, de ki ‘Vicdani retçiler sadece Güneydoğu’nun ilçe ve köylerindeki sağlık ve eğitim kuruluşlarında sivil olarak görev yapacaktır. Şemdinli, Çukurca, Erciş, Kulp, Eruh, Lice vesaire ve onların köyleri…’
Bak bakalım sonrasında, piyasada kaç vicdani retçi kalacak! Hepsi askere gitmek için kuyruğa girer.”

***

Gelen bir fıkra ile fotoğraf tamamlanmıştı sanki. Yahu bunları paylaşanların birbirlerinden haberi yoktu ki. Ben okuduğumda bu fotoğraf ortaya çıktı.

“Adamın biri herkesin boyunun ölçüsünü bir bakışta söylüyormuş. Senin boyun 1.60, senin boyun 1.75 falan filan. Gören ve duyanlar bu durumu  merak edip adamın önüne geçip boylarını soruyorlarmış. Adamın ünü yayılmışta yayılmış. Herkes birbirine, ‘bir adam herkesin boyunun ölçüsünü bir bakmayla söylüyor ve doğru çıkıyormuş’ diyormuş. Bir gün bu bir milletvekilinin kulağına gitmiş. ‘Olur mu canım öyle şey, getirin bakalım yanıma o adamı’ demiş vekil. Adam bulunmuş ve milletvekilinin karşısına çıkarılmış. Vekil sakince ve alaylı bir dille sormuş ; ‘Söyle bakalım benim boyumun ölçüsünü.’ Adam biraz vekili süzdükten sonra ‘1.82’ demiş. Bu duruma vekil çok şaşırmış. Sinirlenerek sormuş. ‘Bir kere bakmayla nasıl bildin boyumun ölçüsünü?’ Adam cevabı şöyle olur: ‘Nasıl olduğunu bilmiyorum, alışkanlık işte. Ben Kereste ustasıyım.’ ”

***

Ya dostlar. İşte durum böyle. Bizler icraattan iyi şeyler bekler dururuz. Kimi zaman beklentimize cevap verirler kimi zaman ummadıklarımızı yaparlar. Eee ne demeli.

İnsanlar tercihleriyle yaşarlar...!
Ya tozu dumana katarlar, ya da tozu dumanı yutarlar...!

***

Oysa insan içinde çok hevesler çok hülyalar besler.

“Her kalem bir şiire gebedir aslında... Sadece o doğum sancılarını çekecek bir şair gerekir..”

Herkes şair olacak değil ya..

BİTTİ 

Yayın Tarihi: 27.04.2015